خرداد (Haurvatat)

در اسطوره‌های اوستایی و باورهای زرتشتی٬ خرداد پنجمین امشاسپند است. این امشاسپندبانو نماینده رسایی و کمال و دانش اهورامزداست و در گیتی به نگهبانی آب‌ها گماشته شده است. او سلامتی و کامیابی و ثروت را برای انسان‌ها به ارمغان می‌آورد و کسان را در چیرگی بر تشنگی یاری می‌کند از این روی زرشتیان، به هنگام نوشیدن آب از او به نیکی یاد می‌کنند. او پاسدار و سَروَر سال‌ها و ماه‌ها و روزها و فصلهاست.
haurvatat-khordad-خرداد
هورمزد او را برای هدیه دادن رستگاری و آسایش و رامش (نشاط) و بهروزی و لذت به پیروانش برگزیده تا انسان‌ها برای راندن نیروهای اهریمن نام او را بر زبان بیاورند و از او یاد کنند. در باور زرتشتیان هر آن‌کس که خرداد را بستاید همانند آن است که همه امشاسپندان را ستایش کرده‌است.


خرداد در اوستا «هـَئوروَتات» و در پهلوی «هُـردات» و در پارسی «خُرداد» به معنی رسایی و کمال است. در واژه «هَئوُروَتات»٬ بخش اول یعنی «هَئوروَ» (Haurva) صفت است به معنی رسا، همه، درست، تمام و کمال و جزء دوم یعنی داد یا دات پسوندی است که به پایان برخی از واژها مانند ارشتات (راستی) و تات (درستی) و اُوپَرَتات (برتری) می‌پیوندد و به معنی قانون و دادگری ارتباطی ندارد.


دشمن امشاسپندخرداد، دیو تشنگی یعنی تَریردیو (تَریز یا تَرَشنا) است که باعث مرگ گیاهان و دام‌ها می‌گردد. تیشتر، فروردین و باد همکاران اویند و امشاسپندبانو امرداد همواره در کنار اوست.
در گاهﺷماری زرتشتی، برج سوم هر سال خورشیدی و روز ششم هر برج به نام این امشاسپند است. روز ششم خردادماه (=خردادروز از خردادماه) جشن خردادگان برگزار می شود.
گل سوسن ویژه این امشاسپند زیباست.

در اسطوره‌های زرتشتی٬ دو امشاسپند هـَئوروَتات و اَمـِر ِتـاتْ (خرداد و مرداد) پیوسته در کنار یکدیگر یاد می‌شوند و در اوستای نو نیز این دو امشاسپند، پاسدارنده آب‌ها و گیاهان اند که به یاری مردمان می‌آیند و تشنگی و گرسنگی را شکست می‌دهند. به سبب ارتباطشان با آنچه که زندگی را حفظ می کند٬ پاسدار خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها برای انسان‌ها و موجودات دیگر هستند. جسم خاکی زرتشت یا «گوهر تن» نیز به آن دو سپرده شده‌است.
بنا بر نوشته‌‌های زرتشتی و پهلوی این دو امشاسپندبانو به همراه سپندارمذ در سمت چپ اهورامزدا می‌ایستند. هورمزد٬ «رسایی خرداد» و «جاودانگی امرداد» را به کسی خواهد بخشید که اندیشه و گفتار و کردارش برابر آیین راستی است.
همان‌طور كه این دو امشاسپند کنارهم و باهم ناميده‌ می‌شوند، دو دیو که هماورد این‌ دو هستند نیز همیشه در کنار هم هستند. زَريزدیو (زَئـيـری) ديو گرسنگی و دشمن امرداد است كه زهر می سازد و تَريزدیو (تــَئـيـری) نیز ديو تشنگی و دشمن امشاسپند خرداد است.
به رغم نقش بارز این دو امشاسپندبانو در اسطوره‌های زرتشتی٬ از آن‌ها كمتر از امشاسپندان دیگر یاد شده‌است. احتمالا نیایش های مربوط به این دو امشاسپند بلندپایه از میان رفته باشند. برخی پژوهشگران معتقدند نام دو فرشته هاروت و ماروت که که در قرآن آمده است احتمالا از نام اوستایی این دو امشاسپند یعنی هـَئوروَتات و اَمـِرتـاتْ برداشت شده‌‌ است.

Haurvatat &  Ameretat-خرداد و مرداد- هاروت و ماروت

مطالب مرتبط

امشاسپندان

بهمن

اردیبهشت

شهریور

خرداد

امرداد

سپندارمذ

Advertisements

یک دیدگاه برای ”خرداد (Haurvatat)

  1. بازتاب: شهریور (khshathra Vairya) | خدایان باستان

  2. بازتاب: امرداد (Ameretat) | خدایان باستان

  3. بازتاب: بهمن (Vohu Manah) | خدایان باستان

  4. بازتاب: سپندارمذ (Sepandarmaz) | خدایان باستان

  5. بازتاب: اردیبهشت (Arda Vahishta) | خدایان باستان

  6. بازتاب: امشاسپندان (amesha spenta) | خدایان باستان

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s